1. Lịch sử của Tokoname và Ấm trà Tokoname

Tokoname-yaki lần đầu tiên được sản xuất vào thế kỷ 12, là một trong “Sáu lò nung cổ của Nhật Bản” và là lò lâu đời nhất. Có khoảng 3000 tàn tích của lò nung trong khu vực Tokoname và khu vực xung quanh.

Thời kỳ đầu, Tokoname có đất sét chất lượng cao và có vị trí ở gần biển. Đó là những yếu tố quan trọng để sản xuất đồ gốm và vận chuyển chúng sang các khu vực khác của Nhật Bản để bán. Vào thời đó, Tokoname đã sản xuất các loại bình, bát, đĩa lớn để sử dụng hàng ngày là chủ yếu. Đồ dùng liên quan đến tôn giáo như tượng, lư hương… cũng được sản xuất nhiều. Vào thế kỷ 19, các sản phẩm rất đa dạng, Tokoname bắt đầu sản xuất cả ống nước, chậu hoa, gạch lát, nồi đất và ấm trà.

Về ấm trà, ấm rong biển (mogake) và ấm bằng đất sét trắng được sản xuất trước ấm đất sét đỏ trong lịch sử. Ấm rong biển là độc nhất vô nhị và chỉ thấy ở Tokoname. Do phong cách sống thay đổi và quá trình công nghiệp hóa, từ giữa thế kỷ 20, ấm trà trở thành sản phẩm chính của Tokoname, các sản phẩm khác lượng sản xuất đã bị giảm bớt.

Tokoname sản xuất từ thế kỷ 12 tại Bảo tàng Quốc gia Tokyo.

2. Ấm trà Tokoname Kyusu là gì?

“ Kyusu (急 須)” có nghĩa là ấm trà trong tiếng Nhật. Tokoname-yaki có nghĩa là “đồ gốm Tokoname”

Theo truyền thống ở Nhật Bản, Ấm trà tay cầm phía sau và ấm trà có quai thường được gọi chung là "Ấm trà" (teapot) còn ấm trà có tay cầm bên được gọi là “Kyusu”.

Lý do nên mua ấm trà Tokoname, đặc biệt là Ấm Tokoname cao cấp;

• Chất liệu an toàn (đất sét) được kiểm định và quản lý chặt chẽ, có quy trình xử lý rõ ràng, khoa học.
• Không tráng men. (tác dụng tốt đến hương vị và kết cấu của trà)
• Công năng pha trà rất tốt. (Dòng nước, nắp vừa vặn, trọng lượng nhẹ, v.v.)
• Sự hài hòa của công năng và nghệ thuật.
• Giá trị truyền thống hơn 1000 năm và tính thẩm mỹ rất cao.

Có nhiều yếu tố khác nhưng đó là những yếu tố rất quan trọng nhất với ấm trà. Kỹ thuật làm ấm được truyền lại qua các thế hệ. Các nghệ nhân làm ấm trà ở Tokoname cũng liên tục chia sẻ và phát triển kỹ thuật của họ để tạo ra những chiếc ấm có công năng và thẩm mỹ cao. Khách hàng gần như không phải lo lắng khi mua một ấm trà Tokoname vì cơ bản không có vấn đề gì về độ an toàn, công năng và chất liệu.

Là một người bán ấm trà đồng thời cũng là người sử dụng ấm trà hằng ngày, DIMO tự tin về sự an toàn, công năng và thẩm mỹ của những chiếc ấm trà Tokoname mà chúng tôi mang về Việt Nam. DIMO luôn lựa chọn ấm trà được chế tác bởi các nghệ nhân làm ấm trà nổi tiếng ở Tokoname, những người đã làm ấm trà trong hàng thập kỷ. Ấm trà của họ sử dụng loại đất tốt nhất và sẽ luôn mang cho bạn cảm giác thoải mái, hài long khi sử dụng.

3. Ấm trà Tokoname điển hình

Đất sét Tokoname chứa nhiều sắt và sẽ chuyển sang màu đỏ sau khi nung. Do đó, ấm đất sét đỏ là loại ấm truyền thống và đặc trưng của Tokoname. Nghệ thuật chạm khắc bằng tay tinh tế trên ấm cũng được nhiều người biết đến. Ngày nay, nhiều nghệ nhân ở Tokoname cũng sử dụng các loại đất sét khác có chất lượng thậm chí còn tốt hơn đất bản địa, nó rất đa dạng nhưng những chiếc ấm được làm ở Tokoname kể cả làm bằng những loại đất sét khác đều được gọi là ấm trà Tokoname.

4. Ấm Tokoname là “Đồ gốm” không tráng men

Ấm Tokoname không tráng men và nó được phân loại là đồ gốm. (Chúng không phải là đất nung vì ấm Tokomane được nung ở 1100℃ hoặc cao hơn.) Vì chúng không tráng men nên đất sét mang lại hiệu quả rõ ràng cho hương vị và kết cấu của trà.

Trong những năm gần đây, một số nghệ nhân hiện đại đã tráng men trên bề mặt bên ngoài để tăng tính nghệ thuật như hình bên dưới, nhưng bên trong lòng ấm về cơ bản sẽ không được tráng men.

Kỹ thuật và Truyền thống của Ấm trà Tokoname

Các nghệ nhân và xưởng làm ấm trà ở Tokoname có kỹ thuật làm ấm rất cao, Ấm trà có dòng nước chảy tốt, thân nhẹ, cầm nắm thoải mái, trang trí đẹp mắt... Họ thực sự là những người nghệ nhân chuyên nghiệp về ấm trà. Những kỹ thuật, giá trị truyền thống và chất lượng đã được kế thừa qua nhiều thế hệ ở Tokoname.

Ấm trà Tokoname là “Nghề thủ công truyền thống” chính thức của Nhật Bản được chứng nhận bởi Chính phủ Nhật Bản.

5. Ấm trà Tokoname làm hương vị trà đậm đà và tròn vị

Ấm trà không tráng men có nghĩa là trà và nước tiếp xúc trực tiếp với đất sét trong ấm trà. Người ta nói rằng đất sét làm giảm độ chát và làm cho hương vị của trà đậm đà và tròn vị hơn, đặc biệt là đối với trà xanh. Công dụng này rất giống với ấm trà tử sa của Trung Quốc.

Một số ấm, như ấm trà Shoryu Tenmoku như dưới đây, bên ngoài được tráng men, bên trong không tráng men. Trong trường hợp này, trà chạm vào đất sét và tạo ra hiệu ứng tốt cho hương vị. Lớp men đặc biệt ở ngoài làm tăng vẻ dẹp thẩm mỹ cho ấm trà mà vẫn giữ nguyên mọi công dụng đặc biệt của ấm trà Tokoname. Việc pha trà xanh bằng ấm trà Tokoname khác rất nhiều so với cách pha ấm trà bằng thủy tinh hoặc ấm trà tráng men. Người Nhật rút ra được điều đó qua kinh nghiệm nhiều năm. Điều này cũng đúng với các loại trà khác như trà Thái Nguyên hay trà Phổ Nhĩ…

6. Bộ lọc / Lọc thủ công - Ấm trà Tokoname

Hầu hết các ấm Tokoname cao cấp đều có bộ lọc thủ công. Các lỗ của bộ lọc được tạo ra từng cái một bởi nghệ nhân với chất liệu (đất sét) giống thân ấm trà. Hình dạng của bộ lọc và các lỗ được tạo ra bằng cách sử dụng một công cụ như chiếc dùi. Chiếc dùi được phát minh bởi một người thợ gốm ở Tokoname cách đây vài thập kỷ. Bộ lọc được làm bằng gốm được gọi là “Sasame”. Tay nghề của người nghệ nhân có thể được đánh giá qua chất lượng của bộ lọc này, các lỗ có được phân bố đều hay không? Kích thước có giống nhau hay không? Có lỗ nào bị biến dạng hay bị nứt không? Thoát nước có tốt không?...

7. Nắp và Thân ấm vừa vặn 1 cách hoàn hảo  

Mỗi ấm trà tokoname đều có nắp vừa khít, không có khe hở giữa nắp và thân. Bởi vì kích thước nắp đậy ban đầu được làm lớn hơn và sau đó được điều chỉnh sau khi nung bởi quá trình "gọt / mài". Sau khi nung, có quá trình “điều chỉnh” để làm cho kích thước nắp vừa với than được gọi là “Khớp nắp”.

8. Kiểu dáng ấm trà - Ấm trà Tokoname

Hầu hết các ấm Tokomane là ấm trà có tay cầm bên cạnh (ấm Kyusu). Ngoài ra còn có ấm quai sau (Teapot), ấm quai trên (Dobin), Ấm không có tay cầm (Houhin và Shiboridashi).

9. Nghệ nhân ấm trà ở Tokoname

Tokoname là thị trấn ấm trà gốm. Một số nghệ nhân ở Tokoname chỉ làm ấm trà. Mặc dù đôi khi họ có làm tách trà, nhưng chủ yếu là làm ấm trà. Đặc biệt là những nghệ nhân sinh năm 1930, 1940, 1950 từ bao đời nay họ chỉ làm ấm trà mà thôi.

Những người làm ấm trà hơn 50 năm, có rất nhiều kỹ thuật và kỹ năng chế tác ấm trà vượt xa những gì bạn có thể tưởng tượng. Họ xem xét đầy đủ về công năng của ấm và đặt tất cả các kỹ thuật của họ vào một ấm trà mà họ làm. Lưu lượng nước tốt, ngăn nước tốt, nắp vừa vặn với thân, thoải mái khi cầm trên tay,…

Ấm của họ sản xuất được sử dụng rộng rãi ở Nhật Bản trong 50 năm qua và góp phần phát triển văn hóa Trà của Nhật Bản, ấm trà của họ cũng hỗ trợ bồi dưỡng sức khỏe của người dân Nhật Bản thông qua thời gian uống trà.

Tất nhiên thế hệ nghệ nhân trẻ cũng có kỹ thuật rất cao nhưng ấm của họ cũng cần có nét đẹp truyền thống, cái họ cần chính là trau dồi, cảm nhận vẻ đẹp truyền thống lâu đời của Tokoname và mang nó vào sản phẩm để kết hợp với những sáng tạo, kỹ thuật riêng của mình.

Tất cả đều được làm thủ công bởi một nghệ nhân?

Hầu hết các nghệ nhân ấm trà tay nghề cao ở Tokoname đều tự làm ấm trà một mình. Một số được thực hiện với các thành viên trong gia đình. Hầu hết các nghệ nhân không có xưởng hay lò nung lớn. Họ làm ấm trà tại studio (xưởng) nhỏ của chính mình. Trong những trường hợp đó, hầu hết quy trình được thực hiện bởi chính người nghệ nhân và các thành viên trong gia đình hoặc của người học việc của anh ta.

Quy trình là; chọn đất sét, thanh lọc đất, thiết kế, tạo hình, chạm khắc (một số nghệ nhân), chuẩn bị lò, nung, đánh bóng, chỉnh nắp... tất cả đều do bàn tay nghệ nhân thực hiện.

Nó có nghĩa là ;

• Bản thân nghệ nhân kiểm soát chất lượng ở mọi bước
• Quá trình sản xuất lâu hơn so với ấm đúc bằng khuôn
• Sản lượng không lớn
• Người dùng ấm trà có thể “cảm nhận cái tôi của nghệ nhân” trong từng chi tiết và toàn bộ ấm trà.

10. Giới thiệu về "Thợ thủ công truyền thống"

Chính phủ Nhật Bản có hệ thống chứng nhận "Nghề thủ công truyền thống" cho các nghề thủ công tại Nhật Bản. Ngoài ra, chính phủ còn có hệ thống chứng nhận cho những người có kỹ thuật thủ công tay nghề cao. Họ được gọi là “Thợ thủ công truyền thống ”.

Tất cả ấm trà Tokoname trong bộ sưu tập của DIMO đều được làm bởi các nghệ nhân được chứng nhận là “Thợ thủ công truyền thống”. Họ làm ấm trà trong hàng thập kỷ, một số đã hơn 50 năm. Họ là những nghệ nhân chuyên nghiệp về ấm trà. Vẻ đẹp và chất lượng hoàn hảo đến từ kinh nghiệm và kỹ thuật lâu năm của họ.

Đặc biệt: kỹ thuật làm ấm trà Tokoname được công nhận là “Tài sản văn hóa phi vật thể” của Nhật Bản

Nếu bạn tìm thấy một ấm trà Tokoname mà bạn thích, bạn nên mua nó sớm. DIMO đã thấy nhiều mẫu ấm trà đẹp đột ngột bị ngừng sản xuất vì một số lý do. Bạn để ý sẽ thấy thực tế là một số mẫu ấm phổ biến từ 4 - 5 năm trước giờ không còn thấy trên thị trường.

Nếu bạn có thắc mắc về ấm trà, hay bất kỳ sản phẩm nào, vui lòng gửi tin nhắn cho DIMO.

Lịch sử hình thành và phát triển của ấm trà Tokoname

Phân loại ấm trà Nhật Bản

Shun-en II - Shunnen Mano - một trong những thợ khắc gốm hàng đầu ở Tokoname

Nghệ nhân làm ấm trà Tokoname: Shoji Umehara